Katedra za filmsku i televizijsku produkciju



Neposredno posle Drugog svetskog rata, u atmosferi obnove i izgradnje zemlje, uz nastojanje da se stvore uslovi za razvoj kulture i umetnosti, uočena je neophodnost obrazovanja kadrova za organizaciono delovanje u oblasti pozorišta, filma, radija (kasnije i televizije) i kulture u celini. Osnivanje i prva decenija rada Akademije, uz iskustva stečena u školovanju glumaca i reditelja ostvarili su realne uslove za početak školovanja pravih profesionalaca, koji će zahvaljujući stečenim znanjima, uz odgovarajući talenat za organizaciono delovanje u kulturi, osmišljavati, usmeravati, koordinisati, upravljati, voditi i sinhronizovati sve elemente koji omogućuju ostvarenje delatnosti pozorišta, kinematografije, radija, televizije, kao i kulture u celini.

Prva klasa studenata na odseku za organizaciju upisana je 1961. godine. Koliko značaja je Akademija pridavala novoj grupi studija pokazuje i sastav Komisije za prvi prijemni ispit, koju su sačinjavali istaknuti profesori: Hugo Klajn, Josip Kulundžić, Vjekoslav Afrić, Stanislav Bajić i Isak Amar. Prijemni ispit je položilo i na prvi godinu studija upisano po petnaest redovnih i vanrednih studenata. Nastavni plan je bio veoma ambiciozan, tako da su na prvoj godini studenti slušali 14 predmeta: Organizacija filmske proizvodnje (Dejan Kosanović), Organizacija kulturno umetničkih delatnosti (Isak Amar), Istorija svetskog pozorišta i drame (Stanislav Bajić), Muzika (Dušan Skovran), Osnovi režije (Vjekoslav Afrić), Organizacija radija i televizije (Sava Mrmak), Istorija jugoslovenskog pozorišta i drame ( Đuza Radović), Istorija umetnosti (dr Dejan Medaković), Psihologija (Jovan Putnik), Osnovi nauke o društvu (dr M. Samardžija), Organizacija i ekonomika kulturno umetničkih delatnosti (dr Z. Antonijević), Istorija filma (Vladimir Petrić), Engleski i Francuski jezik (N. Obradović) i Predvojnička obuka (major Ž. Latinović). Kao i na drugim grupama studija, prva godina je bila kontrolna, pa su gubili pravo na dalje školovanje oni koji nisu uspeli da polože ispit iz glavnog predmeta.

Druga generacija studenata upisana je sledeće, 1962. godine, a zatim je napravljena jednogodišnja pauza, tako da 1963. godine nije raspisan konkurs za prijem studenata na grupu organizacije. Ideja je bila da se školovanja ovih kadrova obavlja bijenalno. Međutim, potrebe društva za visoko obrazovanim organizatorima u oblasti kulture i umetnosti uslovile su brzu promenu ove ideje, tako da od 1964. godine prijem na studije i školovanje ovih kadrova imaju permanentan kontinuitet.

Nastava na grupi za organizaciju je doživljavala stalna unapređenja i modernizaciju, uz praćenje svetskih trendova u ovoj disciplini, kao i sve veće učešće studenata u praktičnom radu na različitim kulturno-umetničkim projektima. Ovakav pristup je pokazao neophodnost specijalizacije nastave. Umesto da svi studenti imaju po četiri, a jedno vreme i pet glavnih predmeta, uz mogućnost specijalizovanog opredeljenja tek prilikom izrade diplomskog rada, pri čemu je bilo gotovo nemoguće tokom svih godina studija organizovati uspešnu stručno-umetničku praksu iz svih matičnih predmeta, a pri tome ostvariti i optimalnu saradnju sa ostalim grupama (FTV režija, Pozorišna i radio režija, Gluma, Dramaturgija, a kasnije i FTV Kamera i FTV Montaža), trebalo je pronaći model novog koncepta školovanja ovih kadrova u skladu sa izmenjenim potrebama društva, a u okviru postojećeg sistema rada Akademije.

Posle temeljnih analiza, uz praćenje iskustava najznačajnijih srodnih umetničkih akademija i fakulteta u svetu, dolazi do uvođenja specijalizacije u dve oblasti, po sličnim principima kao kod režije. Proces prelaska na novi sistem studija počinje 1974. godine, kada se formiraju dva smera: Filmsko-televizijski i Pozorišno-kulturološki, uz mogućnost da studenti koji ne žele da započete studije završe kroz specijalizaciju ostanu na Opštem smeru. Već sledeće godine dolazi do formiranja zasebnih grupa i katedara za Organizaciju filmske i televizijske delatnosti i Organizaciju pozorišne i radio delatnosti.

Prelazak na novi sistem školovanja kadrova za različite poslove konceptualizacije, planiranja, osmišljavanja, koordinisanja, vođenja, rukovođenja u oblasti kinematografije i televizije (koja se intenzivno razvijala) doveo je do formiranja Katedre za organizaciju filmske i televizijske delatnosti, koja je ubrzo promenila naziv, pa u skladu sa suštinom obrazovnog procesa i profila koji školuje, poštujući opšte prihvaćenu terminologiju, postaje Katedra za filmsku i televizijsku produkciju.

Katedra za FTV produkciju tokom četiri decenije svog postojanja (najpre u zajedništvu sa pozorišnom i radio produkcijom, a četvrtinu veka samostalno) stručno je osposobila na visokoškolskom nivou značajan broj kadrova, koji obavljaju složene i odgovorne poslove u oblasti kinematografije, televizije, kao i kulture u celini, i to kako u Srbiji, SR Jugoslaviji, tako i na prostorima bivše SFRJ, kao i u mnogim zemljama širom sveta. Naši diplomirani studenti rade kao producenti, urednici, voditelji, direktori filmskih preduzeća i televizijskih stanica, stručni i umetnički savetnici i saradnici, organizatori, vođe snimanja, reditelji, asistenti režije, autori, saradnici i rukovodioci u marketinškim agencijama i drugim kompanijama, profesori, predavači i saradnici na fakultetima, akademijama i koledžima i to bukvalno od Novog Zelanda, preko Azije, Evrope do Holivuda. Bivši i sadašnji studenti, kao i nastavnici i saradnici Katedre za FTV produkciju čine veliku porodicu, koja je bazirana na struci, uz permanentnu razmenu stručno-umetničkih iskustava i saznanja iz oblasti kinematografije i televizije.

Značajni rezultati Katedre za FTV produkciju, pre svega na planu uspešnog profesionalnog rada njenih diplomiranih studenata i nastavnika, omogućeni su temeljnim i sveobuhvatnim procesom studiranja, koji objedinjuje stručno-umetničku specijalizaciju u oblasti kinematografije i televizije (nastavni predmeti: Filmska produkcija, Televizijska produkcija, Tehnologija filma, Tehnologija televizije, Filmski i TV scenario, Filmska režija, Televizijska režija, Teorija filma, Istorija filma, Mediji masovne komunikacije), kao i fundamentalna znanja iz tangentnih disciplina (Estetika, Psihologija, Istorija umetnosti, Menadžment i marketing u kulturi, Autorsko pravo, Istorija svetskog pozorišta i drame, Sociologija), uz maksimum praktičnog rada, kako na zajedničkim projektima u okviru FDU, tako i u profesionalnim filmskim i televizijskim ekipama. Činjenica je da poslednjih godina, usled dobro poznatih razloga koji su uticali na lošu ekonomsku situaciju u čitavoj zemlji, a posebno u oblasti obrazovanja, kao i kinematografske i televizijske delatnosti, Fakultet dramskih umetnosti, pa i Katedra za FTV produkciju nisu mogli da idealno sprovedu svoju koncepciju, posebno u smislu optimalnne realizacije studentskih vežbi, ali i u tim skromnim uslovima, ispunjenim brojnim problemima, studenti, nastavnici i saradnici ove Katedre uspevali su da u zajedništvu sa ostalim katedrama obezbede ispunjenje osnovnih zahteva stručno-umetničke prakse FTV grupa FDU.

Od početka poslediplomskih studija na Fakultetu dramskih umetnosti, Katedra za FTV produkciju je učestvovala u njihovoj konceptualizaciji, realizaciji i unapređenju. Rezultat tog angažmana je i značajan broj magistarskih radova, kao i nekoliko doktorata iz oblasti filmske i televizijske produkcije, dok je više teza u procesu finalizacije. Iako je prvenstvena pažnja Katedre, kao i čitavog Fakulteta, usmerena ka stručno-umetničkom osposobljavanju studenata, uz maksimum kolektivnog rada na zajedničkim umetničkim projektima, ne zapostavljaju se ni stručno-teorijska istraživanja i to, ne samo na nivou poslediplomskih studija, već i tokom redovnog dodiplomskog školovanja, kroz seminarske, kao i pismene delove diplomskih radova. Navedena koncepcija prevashodne stručno-umetničke orijentacije u obrazovanju filmskih i televizijskih producenata dobija pun značaj u zasnivanju kreativnih radionica u okviru glavnih predmeta na ovoj Katedri. Iako je ovaj proces na samom početku, može se očekivati da će poboljšanje materijalno-tehničke situacije, obezbediti uslove za optimalnu realizaciju ove ideje.

Interesovanje za studije na Katedri za filmsku i televizijsku produkciju je konstantno veliko, tako da se i pored konkurencije nekoliko privatnih umetničkih fakulteta koji imaju slične smerove, za svako slobodno mesto na prvoj godini studija prijavi skoro deset puta više kandidata. Kada se ima u vidu intenzivan razvoj medija koji se baziraju na svim oblicima pokretnih zvučnih slika, očigledno je da će potrebe za visokoobrazovanim kadrovima koji se školuju na Katedri za filmsku i TV produkciju biti još veće. Katedra više godina naglašava neophodnost postojanja studija uz rad, kao i drugih oblika dodatnog obrazovanja kadrova koji već rade u oblasti kinematografije i televizije, što će verovatno biti omogućeno izmenom zakonskih propisa koji regulišu ova pitanja.

Nastavni proces koji neguje Katedra za FTV produkciju je zasnovan na temeljnim i u praksi proverenim znanjima iz oblasti kinematografske i televizijske delatnosti, uz punu otvorenost prema novim saznanjima, kao i tehnološko-produkcionim inovacijama u ovim disciplinama. Katedra za FTV produkciju je neposredno i nesebično pomogla osnivanje sličnih katedara na fakultetima dramskih umetnosti u Skoplju i Cetinju (gde neki naši profesori vode predavanja), ali u ovom delu Evrope i dalje ostaje jedina specijalizovana za školovanje filmskih i televizijskih producenata.

Nastavnici i saradnici Katedre za FTV produkciju, često u zajedništvu sa svojim studentima, ostvaruju stalnu vezu sa praktičnim oblicima kinematografske i televizijske delatnosti. Ta stalna veza sa filmskom i televizijskom praksom, ne samo da pruža mogućnost za ugrađivanje tih saznanja u nastavni proces, već obezbeđuje i uslove za neposredno sagledavanje kadrovskih potreba datih institucija, uz trasiranje prostora za prakričan rad i adekvatno zapošljavanje naših studenata.